= Uitstekend (5/5)Hieronder de recensie zoals deze in COS is gepubliceerd. De originele opmaak kunt u vinden door op pagina 1 en pagina 2 te klikken.
EPN - COS #06 2003
| programma | CoachJezelf |
| waardering | = Uitstekend (5/5) |
| vak | Alle vakken in het voortgezet onderwijs |
| doelgroep | Beginnende en ervaren docenten, docentenbegeleiders en intervisiegroepen |
| prijs | Individuele licentie 65 euro; de schoollicentie is 440 euro per jaar, geeft recht op een netwerkinstallatie op de hoofdvestiging, gratis updates én gereduceerde tarieven voor de andere locaties en de individuele licenties voor thuisgebruik |
| informatiedrager | cd-rom en de website www.coachjezelf.nl |
| uitgever | VOC: Vonk Onderwijs Consultancy BV, Amstelveen, telefoon/fax: (020) 641 60 96 |
| jhc.vonk@coachjezelf.nl | |
| website | www.coachjezelf.nl of www.vocbv.nl |
| besproken door | Hettie van Gaal, docent vmbo/lwoo |
Het belangrijkste instrument in het onderwijs is de docent. Die is er in alle soorten en maten. Met het programma CoachJezelf krijgt u een uitstekend hulpmiddel in handen om te reflecteren op uw handelen.
Lesgeven kan men leren. Vaak leert een docent van toevallige ervaringen. Maar pas op! Dit kan leiden tot een stijl die vooral gericht is op overleven. Met CoachJezelf komt men tot een verbreding, verdieping en/of herstructurering van het handelen.
DE EERSTE STAP De beste manier om met het programma te werken is te beginnen met de module Diagnose1. De beginnende docent kiest uit twee series vragenlijsten (resp. eentje voor de eerste vijf maanden, en eentje voor het einde van het eerste schooljaar). Zijn antwoorden worden vergeleken met een groep van meer dan 1000 docenten in vergelijkbare situaties. Op die punten waar hij in vergelijking met andere beginnende docenten duidelijk een probleem heeft, wordt hij automatisch doorverwezen naar handelingsalternatieven. De ervaren docent werkt met reflectieschema's. Hierbij worden zowel de positieve als de negatieve ervaringen geanalyseerd. Een voorbeeld van zo'n reflectieschema zelfstandig(er) leren ziet u hieronder. Dit schema oogt logisch, maar nog niet echt smakelijk. Het wordt pas interessant als u door een klik op een rood vak in het volgende scherm komt. Dan wordt u stapsgewijs meegenomen in een proces van probleembeschrijving, probleemanalyse, en een plan van aanpak. En of u wilt of niet: het gedrag van de leerling wordt in samenhang met uw gedrag geanalyseerd. Uiteindelijk komt u altijd terecht in een van de onderstaande modules: Lesgeven, Klassen-management of Leerlingen. Dit alles ten bate van uw professionele ontwikkeling.
LESGEVEN Er worden drie hoofdvormen van lesgeven onderscheiden: klassikaal lesgeven, actief leren en zelfstandig leren, én de samenwerkend-leren-aanpak die in alledrie de vormen hanteerbaar is. De bezigheden van docenten en leerlingen tijdens het leren worden nauwgezet beschreven. Alle activiteiten die u als docent uitvoert om het leren van de leerling te begeleiden, staan omschreven; van het plannen van de les, het groeperen van leerlingen tot aanwijzingen hoe je een associatieoefening moet organiseren.
KLASSENMANAGEMENT Hieronder verstaat CoachJezelf alle activiteiten van de docent die gericht zijn op het creëren en bewaken van een goed leer- en werkklimaat in een klas. Werkorde wordt bepaald door het geheel van orde, regels en straf én de motivatie die men weet op te roepen bij de leerlingen. Het is belangrijk inzicht te hebben in de wijze waarop uw gedrag bepaald leerlinggedrag oproept. Er wordt gebruik gemaakt van het model interactioneel leraarsgedrag (zie schema op de vorige pagina).
DE LEERLINGEN Soms is het gedrag van een leerling niet terug te voeren op het gedrag van de docent. Dat zijn de leerlingen met gedrag- of leerproblemen. Deze leerlingen vertonen dit gedrag bij bijna alle leraren. Hun begeleiding gebeurt in teamverband. Samen een functionele analyse maken en als team de leerling begeleiden, geeft de meeste kans van slagen. Deze module is niet uitputtend, maar de meest voorkomende gedragsproblemen worden besproken: adhd, autisme, depressiviteit, verlegenheid en angsten, maar ook pesten (eigenlijk een groepsprobleem) en rouwverwerking. Van de leerproblemen geeft men handige tips ten aanzien van bijvoorbeeld dyslexie en hoogbegaafdheid.
DE PROFESSIONELE ONTWIKKELING Een docent doorloopt fasen in zijn professionele ontwikkeling. Daarbij wordt hij beïnvloed door allerlei factoren uit zijn privé- en schoolleven, hetgeen in het schema op de vorige pagina uitstekend in beeld is gebracht. Ik ben ervan overtuigd dat een docent in zijn drempelperiode gesterkt wordt als hij zich realiseert dat de problemen die hij ervaart normaal zijn in die fase. Ook zal veel ellende voorkomen kunnen worden als een ervaren docent in de fase 'Heroriëntatie op het beroep' begeleid wordt. ('Was dit nu wat ik met mijn leven wilde?' of 'Wil ik dit tot mijn pensioen blijven doen?' zijn kenmerkende gedachten in deze fase). CoachJezelf helpt een docent zijn leerproces bewust door te maken. Het biedt hulp bij het opstellen van een persoonlijk ontwikkelingsplan. Na het invullen van een vragenlijst krijgt men advies over de in het plan op te nemen elementen. Vervolgens is het zaak het een en ander uit het persoonlijke ontwikkelingsplan stap voor stap uit te werken en te oefenen.
GEBRUIKSGEMAK De bediening en het gebruik van CoachJezelf is prettig. De lay-out is mooi, de kleuren zijn rustig. Als u internet kunt gebruiken, kunt u ook met dit programma werken. In eerste instantie zult u via de module Diagnose (in de versie 2.1 heet deze module 'Reflectie en diagnose') starten, later zult u via het menu of de trefwoorden direct naar de door u gezochte informatie gaan. Voor het installeren van de stand alone-versie wordt geen speciale kennis vereist. De installatie op het schoolnetwerk zal ongetwijfeld door de systeembeheerder moeten gebeuren.
CONCLUSIE CoachJezelf is een aanrader voor elke school die serieus werk wil maken van de begeleiding van beginnende docenten. Met dit programma hebt u een goedkoop en volledig hulpmiddel in handen. Maar dat is nog niet eens de belangrijkste mogelijkheid. Tijdens intervisiegesprekken of veranderingen in de samenstellingen van een team kan men het gesprek op gang brengen door onderdelen van CoachJezelf te gebruiken. Want aanleren van het vak lesgeven is een klus, maar het veranderen van ingeslepen manieren van werken is een nog grotere uitdaging.
Elke docent zal ongetwijfeld regelmatig reflecteren over zijn wijze van werken, met dit programma kun je het gedoseerd, systematisch doen. Rest mij nog te wijzen op de leerlingvragenlijsten uit het onderdeel Diagnose. Door de eerste vragenlijst in te laten vullen door uw leerlingen kunt u ook van hen feedback krijgen over uw functioneren. Geloof me: ook leerlingen weten prima te formuleren wat voor een docent zij voor de klas willen. We gunnen de leerling een docent voor de klas die lol heeft in zijn werk - en dat ook blijft houden. •
REACTIE VAN DE UITGEVER Dr. Hans Vonk: 'Deze bespreking geeft goed de mogelijkheden van CoachJezelf weer. De ontwikkeling staat echter niet stil. Binnenkort verschijnt de update naar versie 2.1. Deze update bevat een aanzienlijke uitbreiding van de bestaande versie 2.0. De belangrijkste punten daarbij zijn: